Սեպտեմբերը սկսվեց մի հարցով, որը նման ձևով դեռ չէր հնչել մեր ոլորտում. արդյո՞ք արհեստական բանականությունը կարող է փոխարինել ԱՏՀ մասնագետին։ Պատասխանը, ինչպես միշտ, ավելի բարդ է, քան թվում է։

Microsoft-ը հրապարակեց հետազոտություն՝ վերլուծելով 200,000 անանուն խոսակցություն Bing Copilot-ի հետ։ Արդյունքում ԱՏՀ մասնագիտությունը ստացավ «AI կիրառելիության միավոր»՝ ընդամենը 0.35։ Թվում է՝ հանգստացնող լուր, բայց իրականում սա ուրիշ բան է հուշում. հարցը ոչ թե այն է, թե արհեստական բանականությունը կփոխարինի՞ մասնագետին, այլ այն, թե ինչպես է այն արդեն փոխում աշխատանքի բուն բնույթը։

«Ինքնավար ԱՏՀ»՝ ամսվա ամենաքննարկված արտահայտությունը

Սեպտեմբերի 8-11-ը Սենտ Լուիսում անցկացված CaGIS 2026 գիտաժողովում կրկնվող թեման մեկն էր. ինքնավար ԱՏՀ (Autonomous GIS)։ Esri-ի Dr. Lauren Bennett-ի բացման խոսքում («Autonomous GIS and the art of spatial analysis») շեշտվեց մի կարևոր կետ. ավտոմատացումը պետք է աջակցի մարդկային վերլուծական մտածողությանը, ոչ թե պարզապես արագացնի գործառնությունները։

Առանձին discussion panel-ում՝ USGS-ի, Oak Ridge National Laboratory-ի, Saint Louis University-ի և Penn State-ի հետազոտողների մասնակցությամբ, քննարկվեց, թե ինչպես դարձնել ինքնավար ԱՏՀ-ն վերարտադրելի, մասշտաբայնելի և վստահելի։ Սա արդեն ակադեմիական հարց չէ, այն ուղղակիորեն ազդում է ամենօրյա աշխատանքային գործիքակազմի վրա։

HERE-ը և Esri-ն՝ նոր գլուխ

Երկու խոշոր աշխարհագրական տվյալների ընկերությունները՝ HERE Technologies-ը և Esri-ն, հայտարարեցին իրենց ավելի քան քսանամյա համագործակցության նոր, ամենակարևոր փուլի մասին։ Կենտրոնում՝ այսպես կոչված «location reasoning layer»՝ միջանկյալ շերտ, որը թույլ է տալիս արհեստական բանականությանը մեկնաբանել տեղորոշման տվյալները՝ առանց առանձին մոդելի ուսուցման ծանր գործընթացի։

Ուղղությունը պարզ է. տվյալների ու վերլուծական գործիքների սահմանները շարունակում են մոտենալ իրար։

Նոր աչք երկնքում

Սեպտեմբերի 4-ին Հնդկաստանի տիեզերական գործակալությունը (ISRO) GSLV-F17 հրթիռով արձակեց EOS-05 (GISAT-1A) երկրադիտարկման արբանյակը, որը սեպտեմբերի 7-ին հասավ իր վերջնական գեոսինքրոն ուղեծրին։ Սա ևս մեկ հիշեցում է, թե որքան արագ է մեծանում մոլորակը դիտարկող արբանյակների «համաստեղությունը»։

Կադաստրային համակարգերը մտնում են թվային դարաշրջան

Բրիտանիայի կադաստրային ծառայությունը (HM Land Registry) Version 1 ընկերության հետ ստորագրեց 52 միլիոն ֆունտ ստեռլինգի պայմանագիր՝ իրենց տվյալների համակարգերի արդիականացման համար։ Հայաստանում աշխատող ԱՏՀ մասնագետի համար սա հատկապես ծանոթ խնդիր է. հին կադաստրային տվյալների թվայնացումն ու արդիականացումը մնում է համաշխարհային մարտահրավեր՝ անկախ երկրի զարգացվածության մակարդակից։

Ուրեմն ո՞վ է իրականում անում աշխատանքը

Սեպտեմբերի նորությունները մեկ ընդհանուր գիծ ունեն. արհեստական բանականությունը չի փոխարինում ԱՏՀ մասնագետին, այլ փոխում է, թե ինչի վրա է նա ծախսում ժամանակը։ Ավտոմատացումը վերցնում է կրկնվող աշխատանքը, իսկ որոշումների կայացումը, որակի ստուգումը և համատեքստի ըմբռնումը մնում են մարդու ձեռքում։

Իսկ սա, ըստ ամենայնի, ամենաապահով տեղն է, որտեղ կարելի է կանգնել հենց հիմա։

Աղբյուրներ